Lyreco werkt op verschillende manieren aan het verkleinen van die impact. Zo bestaat het Sustainable Selection-assortiment uit producten die aan specifieke duurzaamheidscriteria voldoen. Daarnaast zijn er initiatieven voor het inzamelen en hergebruiken van materialen (toners, kantoorartikelen en statiegeld artikelen) en wordt het transport steeds verder verduurzaamd, onder andere met elektrisch vervoer.

Onafhankelijk erkend voor duurzaamheid

Een belangrijke erkenning voor deze aanpak is de EcoVadis Platinum-medaille die Lyreco in 2025 behaalde. Daarmee behoort Lyreco tot de top 1% van bedrijven wereldwijd die door EcoVadis zijn beoordeeld op duurzaamheid. EcoVadis beoordeelt bedrijven op vier gebieden: milieu, arbeids- en mensenrechten, ethiek en duurzaam inkopen.

De Platinum-medaille onderstreept de inzet van Lyreco voor duurzaamheid. Tegelijkertijd blijft het bedrijf werken aan verdere verbetering en aan oplossingen die klanten helpen om meer verantwoorde keuzes te maken.

Duurzame keuze, zonder in te leveren op kwaliteit

Een mooi voorbeeld hiervan zijn de refurbished machines van Fellowes. Met dit hergebruikprogramma voor papiervernietigers wordt de levensduur van bestaande machines verlengd en wordt ingezet op het hergebruik van materialen.

Nu tijdelijk extra voordelig

Wil je verduurzamen én besparen? Bekijk dan de refurbished Fellowes-papiervernietigers. Zo kies je voor een circulaire oplossing en geef je een bestaande machine een tweede leven.

Als Balieplus-lid profiteer je nu van 10 tot 20% korting op de geselecteerde machines*.  Daarnaast ook nog 10% korting op geselecteerde ergonomische producten*. Deze actie loopt tot en met 31 december 2026.

* Bekijk de producten

Een bewuste keuze voor de organisatie én voor de toekomst.

Heb je nog geen Lyreco account, meldt je aan via het inschrijfformulier op de Balieplus website.

Hartstilstand op de werkvloer: elke seconde telt

Een hartstilstand kan overal en op elk moment plaatsvinden, ook op kantoor. De eerste minuten na een hartstilstand zijn cruciaal; de kans op overleven neemt elke minuut zonder hulp met 10% af. Een BHV’er die getraind is in reanimatie en het gebruik van een AED kan het verschil maken tussen leven en dood. Zij weten precies hoe ze moeten handelen en zorgen ervoor dat de reanimatie snel en effectief wordt gestart totdat professionele hulpverleners arriveren.

Agressief gedrag van cliënten: eerste hulp en veiligheid

Advocatenkantoren kunnen helaas te maken krijgen met agressief gedrag van cliënten, zeker in gevallen waarin emoties hoog oplopen. Het is dan essentieel dat er BHV’ers aanwezig zijn die weten hoe ze moeten handelen. Een BHV’er is niet alleen getraind om zichzelf en collega’s in veiligheid te brengen, maar ook om eerste hulp te bieden als er sprake is van fysiek letsel of een trauma. Ze zijn voorbereid om snel en doeltreffend te reageren en kunnen de situatie kalmeren totdat er professionele hulp beschikbaar is.

BHV’ers: de stille helden van het kantoor

BHV’ers zijn de stille helden op de werkvloer; zij zorgen ervoor dat advocaten, medewerkers en bezoekers zich veilig voelen, wetende dat er hulp nabij is in noodsituaties. Op de Dag van de BHV willen we benadrukken hoe belangrijk het is om in hen te investeren en hun inspanningen te waarderen. Regelmatige training en up-to-date kennis zijn essentieel om ervoor te zorgen dat zij klaarstaan als het nodig is.

Waardering en investering in veiligheid

Als directeur van of partner bij een advocatenkantoor is het jouw verantwoordelijkheid om een veilige werkomgeving te waarborgen. Zorg ervoor dat er voldoende BHV’ers zijn en dat zij goed getraind blijven. Toon op de Dag van de BHV je waardering voor hun inzet, want zij zijn de ruggengraat van de veiligheid op kantoor.

Investeer in je BHV’ers en investeer daarmee in de veiligheid en het welzijn van je medewerkers en cliënten.

Datum: dinsdag 17 november van 11:45 – 17:30 uur
Locatie: Utrecht

Tijdens deze inspirerende bijeenkomst staan actuele ontwikkelingen, praktische kennis en de uitdagingen van het moderne advocatenkantoor centraal. Deskundige sprekers delen hun visie en ervaringen, terwijl interactieve sessies volop gelegenheid bieden om ideeën en best practices uit te wisselen.

Daarnaast is er ruim de tijd om collega’s van andere kantoren te ontmoeten, ervaringen te delen en nieuwe contacten te leggen. Een waardevolle dag voor iedereen die betrokken is bij de strategie, organisatie en verdere ontwikkeling van een advocatenkantoor.

Er wordt volop gewerkt aan de invulling van het programma.

Update volgt z.s.m. maar zet het alvast in je agenda!

Impressie van het seminar in 2025

Al heel wat jaren beschrijf ik trends en ontwikkelingen die ik waarneem en presenteer deze via Balieplus. In mijn dagelijkse netwerk heb ik het graag over werk-gerelateerde uitdagingen. Dit om samenwerking te omarmen die vaak goed van pas komen.

Ik volg het dagelijkse nieuws op de voet en vertaal en bespreek de trends en leg dwarsverbanden met wat ik zie, hoor en lees. Deze ontwikkelingen doen nog steeds opgeld en zijn natuurlijk op de website terug te vinden.

De waarde van intervisie voor advocaten

Voor degenen die de intervisie hebben omarmd weten dat zodra er onderling vertrouwen is er veel meer openlijk besproken wordt. Uit evaluaties blijkt dan ook dat men er concreet iets aan heeft en inzichten heeft gekregen die duurzame oplossingen bieden. 

Intervisie heeft mij bewustgemaakt van het effect dat je kan hebben als neutrale toehoorder. Soms is een spiegel nodig om te zien dat ons gedrag nét even anders kan – en soms moet.

Afgelopen twee jaren stond bij mij als intervisiegespreksleider vooral het thema omgangsvormen centraal. Een persoonlijke themakeuze zorgt voor nieuwe verbindingen. Verbindingen die soms heel bijzonder zijn. Serendipiteit als je het mij vraagt.

Bij de start van gesprekken is nadenken over wie we zijn we en waar iemand voor staat iets wat helpt in gesprekken. Samen met deelnemers bespreken we de urgentie. 

De keuzes die nog niet zo expliciet zijn gemaakt en niet helder zijn geformuleerd komen dan boven water. Juist in deze onstuimige tijd leeft de aloude vraag hoe we contact en verbinding maken weer op.

Maatschappelijke keuzes helpen bij onderscheidenheid

Het maatschappelijke morele kompas maakt in het denken waar we voor staan deel uit. Dit bepaalt met wie we in verbinding komen en past in de bedrijfsfilosofie van menig organisatie. Maatschappelijke keuzes zijn inmiddels een onlosmakelijk onderdeel van ons leven.

In maatschap gedreven organisaties met gelijkwaardige concurrenten en veeleisende relaties is het een uitdaging om bij te blijven bij alle nieuwe ontwikkelingen en daarin keuzes te maken. En in hoeverre dit helpt om onderscheidend te zijn en meerwaarde te bieden om onze relaties tevreden te houden is een lastige opgave.

Maatschappelijke keuzes om het goede te doen en eveneens een gezonde bedrijfsvoering voeren is al langer een grote uitdaging gebleken. Ook afgelopen jaren. Voor zowel de grotere kantoren als zeker ook voor de kleinere organisaties. Afstemmen met collega’s en een goede verstandhouding opbouwen met relaties zou geen discussie moeten zijn maar is toch vaak een onderwerp van gesprek. Noodzakelijk maar niet altijd even makkelijk als ons ego in de weg zit.

Al deze uitdagingen kosten natuurlijk tijd en energie. Energie die we soms snel kunnen verliezen. We vragen veel van onszelf en aan collega’s. Afgelopen jaren was het onderwerp uitval van collega’s (burn-out) dan ook minder taboe in vertrouwelijk gesprekken. Wat niet wegneemt dat dit onderwerp niet overal openlijk besproken wordt.

Duiden in een wereld die altijd online is vraagt om expertise en stellingname. Een verbindend thema voor 2026!

Steeds meer bedrijven lossen juridische kwesties intern op met hulp van AI. Dat vereist alertheid en taalkundig scherpe reacties om het verschil te duiden. De uitdaging is om voldoende relevant te blijven en de daarbij horende keuzes te maken. Een terugkerend onderwerp. Wie zich niet voldoende weet te onderscheiden heeft het moeilijk.

Wie geen stelling neemt, niet goed beschrijft wat er wordt waargenomen verliest niet alleen de aandacht bij relaties maar de relatie in zijn geheel.

In mijn netwerk bespreek ik het belang van juiste duiding en hoe dat helpt om zichtbaar te zijn in de veeleisende maatschappij. Ik zie in het belang van duiding een verbindend thema dat in 2026 wel eens leidend kan worden.

De juiste keuzes en zelfinzicht: Hoe blijf ik relevant?

De juiste keuzes maken om zakelijke het beste uit onszelf te halen en dit ook goed te verwoorden is niet iedereens specialiteit. Uit de vele besproken dilemma’s van de afgelopen jaren blijkt maar al te vaak dat begrip van de situatie begint bij zelfinzicht om tot echte oplossingen te komen. Elk jaar kies ik een thema dat aanspreekt en uitdaagt om met elkaar na te denken. Zo koos ik in 2025 voor dit thema: Hoe blijf ik relevant.

Bij het beantwoorden van vragen waarbij juridische en geschiedkundige kennis nodig is mist veelal een scherpe analyse. In discussie tijdens interviews om tot de kern te komen om beter beeld te geven zou je verwachten dat sprekers en interviewers socratische gesprekstechnieken zouden beheersen. Dat blijkt vaak niet het geval te zijn.

Vermogen om een netwerk aan je te verbinden

Tijdens de trends van 2019 riep ik al over de noodzaak van het hebben van een visie op je vak, weten wie je bent en waar je voor staat naast zelfvertrouwen. Dit helpt bij de uitstraling naar buiten. Dat dit niet alleen handig is maar vooral ook zorgt voor de nodige inspiratie om je heen om te verbinden. Dit vermogen om te verbinden en een netwerk te bouwen is anno 2026 niet een vanzelfsprekendheid.  

Bijlagen ter inspiratie en gedachteontwikkelingen

Rabobank: Sectorprognose Rabobank

Wolter Kluwer: AI governance in the legal industry

Financieel Dagblad: Concurrentie voor advocatenkantoren: bedrijven doen meer juridisch werk zelf

Paul Paasschens, directeur van Balieplus en parttime kantoordirecteur bij Beer Advocaten, schetst in gesprek in een recent gesprek met Reindert Doorn, directeur PKIsiging, de belangrijkste ontwikkelingen voor advocatenkantoren in Nederland voor de komende 5 jaar. Drie trends tekenen zich af: de opkomst van kunstmatige intelligentie, verdergaande digitalisering van werkprocessen en veranderende verwachtingen van jonge advocaten.​

Verandering is onvermijdelijk

Digitalisering, AI en nieuwe werkverwachtingen zijn geen tijdelijke trends. Ze bepalen structureel hoe juridische dienstverlening wordt georganiseerd. Kantoren die deze ontwikkelingen negeren, verliezen tijd, talent en concurrentiekracht. Kantoren die ze omarmen, creëren juist ruimte voor groei en kwaliteit.

AI als hulpmiddel, niet als vervanger

AI wordt steeds vaker ingezet voor juridisch onderzoek, analyse en voorbereiding. Dit betekent niet dat de rol van de advocaat verdwijnt, maar dat deze verandert. Door repetitieve taken te automatiseren ontstaat meer tijd voor strategisch denken, cliëntcontact en complexe juridische vraagstukken. Zowel grote als kleine kantoren kunnen hiermee hun productiviteit verhogen.

Digitalisering versnelt en vereenvoudigt

Veel kantoren streven naar paperless werken, maar worstelen met de praktijk. Digitale ondertekening en digitale identificatie maken processen sneller, veiliger en overzichtelijker. Minder handmatige handelingen betekent minder fouten en een betere ervaring voor cliënten. Digitalisering is daarmee niet alleen efficiënt, maar ook servicegericht.

Een nieuwe generatie stelt nieuwe eisen

Jonge advocaten kiezen bewust voor kantoren die aandacht hebben voor werkdruk, flexibiliteit en ontwikkeling. De tijd van structureel extreem lange werkweken verliest zijn aantrekkingskracht. Kantoren die hierop inspelen met moderne werkstructuren en duidelijke verantwoordelijkheden, zijn beter in staat talent aan te trekken en te behouden.

Bedrijfsvoering als succesfactor

Goede juridische kwaliteit alleen is niet meer voldoende. Effectieve bedrijfsvoering bepaalt in toenemende mate het succes van een kantoor. Waar grotere kantoren vaak een kantoordirecteur hebben, dragen partners bij kleinere kantoren deze taken er vaak bij. Door management en organisatie te professionaliseren ontstaat rust, focus en ruimte om te ondernemen.

De route naar een toekomstbestendig kantoor

De advocatuur verandert, maar biedt tegelijkertijd kansen. Door slim gebruik te maken van technologie, werkprocessen te digitaliseren en de organisatie aan te passen aan nieuwe verwachtingen, kan een kantoor efficiënter werken én aantrekkelijker worden voor cliënten en medewerkers.

Conclusie

De belangrijkste ontwikkelingen in de advocatuur vragen om keuzes. Kantoren die bewust investeren in AI, digitalisering en moderne bedrijfsvoering bouwen aan continuïteit en groei. Wie vandaag stappen zet, is morgen beter voorbereid op een veranderende juridische markt.

Wat dit betekent voor jouw kantoor

De advocatuur verandert snel. Technologie, AI, nieuwe verwachtingen van cliënten en een krappe arbeidsmarkt dwingen advocatenkantoren om anders te kijken naar leiderschap en organisatie. Veel bestuurders en partners voelen die druk dagelijks, maar missen een plek waar openlijk wordt gesproken over wat het écht betekent om een kantoor te leiden. De Managing Partner biedt precies dat podium.

In deze Nederlandstalige podcast gaan managing partners van toonaangevende advocatenkantoren in gesprek over strategie, governance, cultuur en toekomstbestendig ondernemen. Geen abstracte managementtaal, maar eerlijke praktijkverhalen over lastige keuzes, persoonlijke dilemma’s en lessen die alleen zichtbaar worden aan de bestuurstafel.

Een gids met ervaring in de praktijk van kantoren

De gesprekken worden geleid door Johan Koggink, ervaren kantoordirecteur en strategisch sparringpartner voor de advocatuur. Naast zijn rol als host is hij een van de advocaten-raadgevers verbonden aan Advocaten Raadgevers. Vanuit die rol adviseert hij dagelijks advocatenkantoren over leiderschap, positionering, governance en duurzame groei. Die praktijkervaring hoor je terug in zijn scherpe vragen en zijn vermogen om snel tot de kern te komen.

Relevant voor grote én kleinere kantoren

Hoewel managing partners centraal staan, is De Managing Partner nadrukkelijk ook interessant voor partners, office managers en kantoordirecteuren van kleine en middelgrote advocatenkantoren. De thema’s zijn herkenbaar op elke schaal: hoe organiseer je goed bestuur, hoe neem je mensen mee in verandering, hoe benut je technologie zonder je cultuur te verliezen en hoe blijf je aantrekkelijk als werkgever én dienstverlener. Juist voor kleinere en middelgrote kantoren zijn de inzichten direct toepasbaar in de dagelijkse praktijk.

Over de thema’s die ertoe doen

Elke aflevering zoomt in op onderwerpen die bepalend zijn voor de toekomst van advocatenkantoren. Denk aan de impact van AI en legal tech, het aantrekken en behouden van talent, samenwerking binnen het partnerschap, maatschappelijke verantwoordelijkheid en de balans tussen ondernemerschap en vakinhoudelijke kwaliteit. Een vast onderdeel is dat ook rechtenstudenten vragen mogen stellen, waardoor verschillende generaties met elkaar in gesprek raken.

Waarom luisteren?

De Managing Partner is geen marketingverhaal en geen theoretische managementpodcast. Het is een inhoudelijk platform voor iedereen die verantwoordelijkheid draagt voor een advocatenkantoor en beter wil begrijpen hoe anderen omgaan met vergelijkbare uitdagingen. De podcast inspireert, relativeert en helpt luisteraars om met meer vertrouwen keuzes te maken over de toekomst van hun kantoor.

Of je nu managing partner bent, partner, office manager of kantoordirecteur: De Managing Partner laat zien dat goed leiderschap in de advocatuur begint met het delen van ervaringen, inzichten en eerlijke gesprekken.

De uitdaging die u herkent

Als bestuurder van een advocatenkantoor kent u het dilemma. Uw kantoor groeit, de complexiteit neemt toe, en u heeft strategische expertise nodig. Maar een fulltime directeur aanstellen is vaak een te grote stap – financieel en organisatorisch. Heeft u hierbij als eens gedacht aan de oplossing van een fractional leader.

Wat is fractional leadership?

Alle expertise van een ervaren directeur, maar alleen wanneer u het nodig heeft. Fractional leaders zijn senior professionals die hun kennis inzetten voor meerdere organisaties, vaak 1-3 dagen per week.

Het verschil met consultancy? Deze professionals worden onderdeel van uw team, kennen uw cultuur en denken mee vanuit de dagelijkse praktijk.

Drie scenario’s waarin het verschil maakt

Groeipijnen doorbreken: Uw kantoor groeit, maar processen kunnen het tempo niet bijbenen. Fractional expertise brengt structuur zonder flexibiliteit te verliezen.
Grote veranderingen begeleiden: Kantoorverhuizing, nieuwe practice areas, digitalisering. Projecten die tijdelijke maar intensieve begeleiding vragen.
Uw team versterken: Uw office manager doet geweldig werk maar heeft behoefte aan strategische sparring. Fractional ondersteuning biedt dat zonder hiërarchie te verstoren.

Waarom advocatenkantoren er baat bij hebben

Kostenefficiënt: Betaal voor expertise, niet voor volledige salarissen plus bijkomende kosten.
Flexibel: Meer ondersteuning tijdens drukke perioden, minder wanneer rustig.
Verse inzichten: Externe ervaring brengt bewezen werkwijzen uit andere kantoren, uiteraard met hoge mate van vertrouwelijkheid.
Risico-arm: Geen lange-termijn commitment, wel directe toegang tot senior expertise.

Praktische toepassing

Een fractional leader voor advocatenkantoren kan verschillende rollen vervullen:

Kortom: Wij staan het bestuur bij op de op dat moment levende zaken in de bestuurskamer.

Is het iets voor uw kantoor?

Precies vanuit bovenstaande gedachten is Advocaten Raadgevers opgericht. De adviseurs van www.advocatenraadgevers.nl zijn specifiek gericht op de juridische dienstverlening en hebben ook allen de eindverantwoordelijkheid gehad binnen het bestuur van een kantoor of grote corporate.

Deze aanpak werkt het beste voor kantoren die:

De volgende stap

Fractional leadership is meer dan een trend – het is een verschuiving naar slimmere, flexibelere organisaties. Voor advocatenkantoren betekent dit toegang tot strategische expertise zonder de lasten van een volledige directielaag.

De vraag is niet meer óf u externe expertise nodig heeft, maar hoe u die het slimst inzet. Fractional leadership biedt dat antwoord: professionele ondersteuning, precies wanneer en hoe u het nodig heeft.

Wilt u weten wat er mogelijk is zonder direct grote investeringen of ingrijpende veranderingen? Een vrijblijvend verkenningsgesprek helpt u in 45 minuten helder krijgen of en hoe fractional leadership uw kantoor kan versterken. Wij helpen u graag: www.advocatenraadgevers.nl/team

Zeker voor advocatenkantoren, waar talent en kennis de belangrijkste pijlers zijn, is vasthouden van dat talent en die kennis onmisbaar, en is dus goed leiderschap onmisbaar. Toch wordt daaraan lang niet altijd prioriteit gegeven. Partners en leiders besteden veel tijd aan hun klanten, maar te weinig aan hun mensen. En dat is precies waarom medewerkers vertrekken.

Goed leiderschap gaat niet over hiërarchie of controle. Het gaat over verbinden, inspireren en richting geven. Als die ontbreken, verliest zelfs het beste kantoor zijn kracht.

Mensen blijven niet voor salaris alleen

Als mensen vertrekken, denken partners vaak te weten waarom: “Ze willen meer verdienen” of “Ze willen meer flexibiliteit.” Maar onderzoek laat zien dat dit zelden de echte redenen zijn. Natuurlijk kunnen arbeidsvoorwaarden een rol spelen, maar wat medewerkers écht bindt, is hoe ze zich voelen binnen een organisatie.

En dat gevoel wordt grotendeels bepaald door leiderschap. Slechte leiders creëren frustratie, onzekerheid en vervreemding. Goede leiders zorgen voor duidelijkheid, groei en motivatie.

Bij veel advocatenkantoren is hiervoor te weinig aandacht. Partners zijn vaak briljante juristen, maar zijn ze ook briljante leiders? Lang niet altijd. En dat is begrijpelijk: leidinggeven is een vak apart. Gelukkig is het wel een vak dat je kunt leren.

De gevolgen van zwak leiderschap

Wat gebeurt er als leiderschap tekortschiet? Dit zijn de vier meest voorkomende symptomen die ik bij advocatenkantoren zie:

Kortom: slecht leiderschap kost niet alleen talent, maar ook groei, innovatie en uiteindelijk winstgevendheid.

Wat wél werkt: drie oplossingen

Wil je als kantoor je leiderschap verbeteren? Dit zijn drie effectieve manieren om het verschil te maken:

De eerste stap: begin bij jezelf

Leiderschap verbeteren begint altijd met jezelf. Durf je jezelf die ene cruciale vraag te stellen: “Hoe ervaren mijn medewerkers mij als leider?” Vraag actief om feedback, luister en wees bereid om te groeien.

Daarnaast is het belangrijk om leiderschap als organisatie serieus op de agenda te zetten. Maak het een strategische prioriteit, net zoals je dat doet met klantenwerving of winstdoelstellingen.

En onthoud: goed leiderschap draait niet om perfect zijn. Het gaat om leren, proberen en een voorbeeld zijn. Medewerkers die zien dat jij in jezelf investeert, zullen eerder geneigd zijn hetzelfde te doen.

Tot slot

Investeren in leiderschap is geen kostenpost, het is een strategische keuze. Het is dé sleutel om talent te behouden, innovatie te stimuleren en echt verschil te maken in de markt.

Dus, wat wordt jouw eerste stap?

Wil je sparren over hoe je leiderschap binnen jouw kantoor kunt versterken? Over hoe je bovenstaande acties inzet? Ik denk graag met je mee. Samen bouwen we aan een toekomst waarin niet alleen klanten tevreden zijn, maar ook je medewerkers.

Zie je ruimte voor verbeteren van het leiderschap binnen jouw kantoor? Bel of mail dan vandaag nog met Michiel Hoek.

Noodzaak tot Groei

Kantoren hebben te maken met een stijging in kosten. Recent gaf de managing partner van Simmons & Simmons aan dat de salarisexplosie bij Londense kantoren niet houdbaar is. Deze stijging van salarissen is ook voor kantoren buiten Londen een substantiële kostenpost. Daarbovenop brengen zaken als cybersecurity, compliance en professionalisering op het gebied van HR, marketing en business development stijgende kosten met zich mee.

Tariefsverhogingen zullen niet altijd deze kostenstijgingen kunnen compenseren, mede vanwege de prijsdruk vanuit cliënten. Voor veel kantoren is volumegroei dan noodzakelijk. Dit kan via organische groei met een duidelijke strategische focus, uitgebalanceerd portfoliomanagement, gerichte marketing en acquisitie, en effectief teamwork.

Vaker dan in het verleden wordt nu ook de mogelijkheid van een fusie of overname geopperd om schaalvoordelen te realiseren. Voor een succesvolle integratie gelden een aantal kritische succesfactoren:

Veranderende Cliëntverwachtingen

Cliënten scherpen hun verwachtingen richting hun juridische dienstverleners aan. Zo neemt de werkdruk bij juridische afdelingen toe, mede als gevolg van nieuwe regelgeving (bijv. ESG, de AI Act, NIS2). Tegelijkertijd is er veelal beperkte budgettaire ruimte om het aantal FTE’s uit te breiden. Het is dan niet verrassend dat deze juridische afdelingen ook aan hun kantoren vragen hoe zij bijvoorbeeld door de inzet van AI de juridische kosten kunnen verlagen. Tegelijkertijd stellen cliënten voorwaarden aan de vertrouwelijkheid van data bij gebruik AI door hun kantoor of eisen dat AI output door de advocaat wordt geverifieerd.

De inzet van AI kan ook effect hebben op de prijsmodellen die kantoren hanteren. Hoewel het uurtje-factuurtje model nog dominant is, lezen we in het IBA-onderzoek onder 210 kantoren: “However, all firms anticipate a future shift towards fixed or added value fees, influenced by AI’s impact.”

Bij tenders en aanbestedingen worden kantoren bevraagd op hun ESG-beleid. Zo verwachten bijvoorbeeld zorgaanbieders dat kantoren die voor hen werken niet tegelijkertijd de tabaksindustrie bedienen. Ook maatschappelijke organisaties spreken kantoren nadrukkelijker aan op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Al met al is er dynamiek in de verwachtingen die cliënten hebben van hun juridische dienstverleners. Bij het inspelen op deze veranderende wensen is het belangrijker dan ooit, zeker als AI standaardmatige werkzaamheden overneemt, dat de werkelijke toegevoegde waarde van een advocaat ligt in het (proactief) strategisch en praktisch adviseren met diepgaande kennis van de business en de maatschappelijke context van cliënten. Dit vereist dat kantoren investeren in opleiding en training om deze competenties verder te ontwikkelen.

Arbeidsmarkt en HR

De krappe arbeidsmarkt vormt een structureel probleem. Het vinden van ervaren advocaten wordt steeds lastiger, en headhunters kampen vaker met een tekort aan geschikte kandidaten dan met een gebrek aan opdrachten. Jonge juristen hebben bovendien andere loopbaanverwachtingen. Zij hechten waarde aan een goede werksfeer en ontwikkelingsmogelijkheden, maar verwachten ook dat kantoren vooroplopen in technologie en hun maatschappelijke verantwoordelijkheid tonen.

Niet elke medewerker ambieert het partnerschap in de huidige vorm. Het is daarom belangrijk voor kantoren om na te denken over toekomstbestendig partnerschap en alternatieve carrièrepaden of certificeringsconstructies met winstdeling, zoals bijvoorbeeld bij accountancykantoren, te bestuderen om waardevolle medewerkers te behouden.

Een belangrijk HR-thema is de impact van AI op standaard en routinematige juridische taken die traditioneel door startende advocaten werden uitgevoerd. Dit creëert de uitdaging hoe jonge advocaten de nodige praktijkervaring kunnen opdoen. 

Technologie en AI

De inzet van technologie, met name AI, is een actueel thema. De uitdaging ligt in het bepalen waar AI daadwerkelijk waarde toevoegt, welke AI-producten het meest geschikt zijn en hoe deze passen in het algehele IT-landschap. Dit is complex omdat AI nog volop in ontwikkeling is. Wachten op de ideale AI-oplossing is echter risicovol aangezien adoptie tijd kost en bovenal gedragsverandering vereist. Hierbij is de tone at the top essentieel om de leercurve met AI te doorlopen en advocaten te stimuleren om AI als waardevol hulpmiddel te zien.

De rol van AI speelt voor kantoren niet alleen bij het juridische werk maar kan ook waarde leveren binnen de business services zoals finance, HR, marketing en business development.

Ook cyberrisico’s nemen toe. Uit studie van PwC onder de top 100 UK Law Firms blijkt dat cyberrisico de grootste zorg is, met een toenemende bezorgdheid over de impact ervan op de toekomstige groei. Net zoals bij AI is cybersecurity niet alleen een technologische uitdaging, de menselijke factor is cruciaal waardoor awareness en training noodzakelijk zijn.

Leiderschap

Professioneel leiderschap is onmisbaar om adequaat in te spelen op deze uitdagingen. Al langer trekken kantoren professionele bestuurders aan om het kantoor te leiden. Ook stafafdelingen zoals HR, marketing en business development worden verder geprofessionaliseerd.

Partners moeten invulling geven aan hun rol als aandeelhouder/ondernemer en als leidinggevende van een praktijkgroep. De ondernemersrol vraagt om een andere mindset bij strategische keuzes en commerciële concepten dan de advocatenrol, die vaak is gericht op risicobeheersing.

Leiderschap is ook cruciaal bij het aansturen van praktijkgroepen. Dit vereist specifieke competenties en flexibiliteit om leiding te geven aan verschillende generaties.

Professionele inrichting van het bestuur is essentieel om succesvol om met deze uitdagingen om te gaan. Het verdient aanbeveling partners in hun rol als ondernemer en leidinggevende te ondersteunen, bijvoorbeeld door coaching.

Het Financieel Model

Hoewel een uitgebreide bespreking van winstdelingssystemen buiten de scope van dit artikel valt, verdient het jaarlijkse volledig uitkeren van de winst aan partners aandacht. Dit kan problematisch zijn bij substantiële investeringen, bijvoorbeeld in technologie. Naast het ontbreken van winstreserveringen bestaat het risico dat partners dicht bij hun uittreedleeftijd grote investeringen willen uitstellen. Sommige kantoren hebben dit ondervangen in aandeelhoudersovereenkomsten, waarin partners vanaf een bepaalde leeftijd geen stemrecht meer hebben bij investeringsbeslissingen.

Conclusie

De advocatuur staat voor grote uitdagingen. Groei is in vaak noodzakelijk om de stijgende kosten op te vangen terwijl moet worden ingespeeld op veranderende verwachtingen van cliënten en medewerkers. Dit vereist een duidelijke visie, strategische keuzes, gerichte investeringen en professioneel leiderschap. Hierbij hulp nodig? Ik help je graag op weg!

Belangrijkste voordelen:

Oplossingen:

Deze samenwerking biedt een gebruiksvriendelijke en betrouwbare oplossing voor veilige digitale communicatie, waarbij traditionele postdiensten worden gecombineerd met moderne technologie.