In tijden waar van alles om ons heen veranderd is het een grote uitdaging om je stil te houden. Toch is dat wat ik afgelopen jaar heb gedaan. Dit past goed in de levensfase waarin ik verkeer. Luisteren naar dilemma’s om mij heen. Waar het mij om draait is om meningen en oordeelsvorming uit te stellen en vooral te inspireren door anderen te laten nadenken. Nadenken over die ene open vraag die er dan toe doet. En als dat zorgt voor actie en zelfreflectie is dat een mooie bonus.
Al heel wat jaren beschrijf ik trends en ontwikkelingen die ik waarneem en presenteer deze via Balieplus. In mijn dagelijkse netwerk heb ik het graag over werk-gerelateerde uitdagingen. Dit om samenwerking te omarmen die vaak goed van pas komen.
Ik volg het dagelijkse nieuws op de voet en vertaal en bespreek de trends en leg dwarsverbanden met wat ik zie, hoor en lees. Deze ontwikkelingen doen nog steeds opgeld en zijn natuurlijk op de website terug te vinden.
Voor degenen die de intervisie hebben omarmd weten dat zodra er onderling vertrouwen is er veel meer openlijk besproken wordt. Uit evaluaties blijkt dan ook dat men er concreet iets aan heeft en inzichten heeft gekregen die duurzame oplossingen bieden.
Intervisie heeft mij bewustgemaakt van het effect dat je kan hebben als neutrale toehoorder. Soms is een spiegel nodig om te zien dat ons gedrag nét even anders kan – en soms moet.
Afgelopen twee jaren stond bij mij als intervisiegespreksleider vooral het thema omgangsvormen centraal. Een persoonlijke themakeuze zorgt voor nieuwe verbindingen. Verbindingen die soms heel bijzonder zijn. Serendipiteit als je het mij vraagt.
Bij de start van gesprekken is nadenken over wie we zijn we en waar iemand voor staat iets wat helpt in gesprekken. Samen met deelnemers bespreken we de urgentie.
De keuzes die nog niet zo expliciet zijn gemaakt en niet helder zijn geformuleerd komen dan boven water. Juist in deze onstuimige tijd leeft de aloude vraag hoe we contact en verbinding maken weer op.
Het maatschappelijke morele kompas maakt in het denken waar we voor staan deel uit. Dit bepaalt met wie we in verbinding komen en past in de bedrijfsfilosofie van menig organisatie. Maatschappelijke keuzes zijn inmiddels een onlosmakelijk onderdeel van ons leven.
In maatschap gedreven organisaties met gelijkwaardige concurrenten en veeleisende relaties is het een uitdaging om bij te blijven bij alle nieuwe ontwikkelingen en daarin keuzes te maken. En in hoeverre dit helpt om onderscheidend te zijn en meerwaarde te bieden om onze relaties tevreden te houden is een lastige opgave.
Maatschappelijke keuzes om het goede te doen en eveneens een gezonde bedrijfsvoering voeren is al langer een grote uitdaging gebleken. Ook afgelopen jaren. Voor zowel de grotere kantoren als zeker ook voor de kleinere organisaties. Afstemmen met collega’s en een goede verstandhouding opbouwen met relaties zou geen discussie moeten zijn maar is toch vaak een onderwerp van gesprek. Noodzakelijk maar niet altijd even makkelijk als ons ego in de weg zit.
Al deze uitdagingen kosten natuurlijk tijd en energie. Energie die we soms snel kunnen verliezen. We vragen veel van onszelf en aan collega’s. Afgelopen jaren was het onderwerp uitval van collega’s (burn-out) dan ook minder taboe in vertrouwelijk gesprekken. Wat niet wegneemt dat dit onderwerp niet overal openlijk besproken wordt.
Steeds meer bedrijven lossen juridische kwesties intern op met hulp van AI. Dat vereist alertheid en taalkundig scherpe reacties om het verschil te duiden. De uitdaging is om voldoende relevant te blijven en de daarbij horende keuzes te maken. Een terugkerend onderwerp. Wie zich niet voldoende weet te onderscheiden heeft het moeilijk.
Wie geen stelling neemt, niet goed beschrijft wat er wordt waargenomen verliest niet alleen de aandacht bij relaties maar de relatie in zijn geheel.
In mijn netwerk bespreek ik het belang van juiste duiding en hoe dat helpt om zichtbaar te zijn in de veeleisende maatschappij. Ik zie in het belang van duiding een verbindend thema dat in 2026 wel eens leidend kan worden.
De juiste keuzes maken om zakelijke het beste uit onszelf te halen en dit ook goed te verwoorden is niet iedereens specialiteit. Uit de vele besproken dilemma’s van de afgelopen jaren blijkt maar al te vaak dat begrip van de situatie begint bij zelfinzicht om tot echte oplossingen te komen. Elk jaar kies ik een thema dat aanspreekt en uitdaagt om met elkaar na te denken. Zo koos ik in 2025 voor dit thema: Hoe blijf ik relevant.
Bij het beantwoorden van vragen waarbij juridische en geschiedkundige kennis nodig is mist veelal een scherpe analyse. In discussie tijdens interviews om tot de kern te komen om beter beeld te geven zou je verwachten dat sprekers en interviewers socratische gesprekstechnieken zouden beheersen. Dat blijkt vaak niet het geval te zijn.
Tijdens de trends van 2019 riep ik al over de noodzaak van het hebben van een visie op je vak, weten wie je bent en waar je voor staat naast zelfvertrouwen. Dit helpt bij de uitstraling naar buiten. Dat dit niet alleen handig is maar vooral ook zorgt voor de nodige inspiratie om je heen om te verbinden. Dit vermogen om te verbinden en een netwerk te bouwen is anno 2026 niet een vanzelfsprekendheid.
Rabobank: Sectorprognose Rabobank
Wolter Kluwer: AI governance in the legal industry
Financieel Dagblad: Concurrentie voor advocatenkantoren: bedrijven doen meer juridisch werk zelf